NTO - Vạn Lý Trường Thành (có nghĩa là “Thành dài vạn dặm”) là bức tường thành nổi tiếng của Trung Quốc được xây dựng từ cuối thế kỷ 14 cho tới đầu thế kỷ 17, dưới thời nhà Minh, để bảo vệ nước Minh khỏi những cuộc tấn công của người Mông Cổ, người Turk và những nhóm bộ tộc du mục khác. Nó gồm nhiều đoạn tường thành được xây dựng từ thế kỷ thứ 3 TCN, phần nổi tiếng nhất là Vạn Lý Trường Thành được xây từ năm 220 TCN đến năm 200 TCN do Hoàng đế đầu tiên là Tần Thủy Hoàng ra lệnh xây.



Một tường thành có tính chất phòng thủ biên giới phía bắc được xây dựng và duy trì bởi nhiều triều đại trong nhiều khoảng thời gian trong lịch sử Trung Quốc. Mục đích chính của nó là bảo vệ người Trung Quốc khỏi sự di cư của người Mông Cổ và người Thổ Nhĩ Kỳ. Có năm đoạn thành chính:

1. Năm 208 TCN (nhà Tần)
2. Thế kỷ thứ 1 TCN (nhà Hán)
3. Thế kỷ thứ 7 (nhà Tuỳ)
4. 1138 - 1198 (Thời Nam Tống)
5. 1368 - 1640 (từ vua Hồng Vũ đến vua Vạn lịch của nhà Minh)

Đoạn tường thành chính đầu tiên được xây dựng dưới thời cai trị của Tần Thuỷ Hoàng, vị Hoàng đế đầu tiên của nhà Tần với thời gian tồn tại ngắn ngủi. Bức tường này không được xây dựng bởi nỗ lực của một nhóm mà là việc ghép nối nhiều đoạn tường thành của các vùng, từng được xây dựng ở thời Chiến Quốc vào nhau. Bức tường được làm bằng đất nện với những tháp canh được xây ở các khoảng cách đều nhau. Nó nằm xa hơn về phía Bắc so với Vạn Lý Trường Thành hiện tại với điểm cực Đông nằm ở Bắc Triều Tiên hiện nay.

Triều đình bắt người dân phải làm việc để đắp thành, các công nhân luôn bị nguy hiểm vì có thể bị bọn cướp tấn công. Vì có nhiều người đã chết khi xây dựng thành, nên nó được đặt cho cái tên khủng khiếp “Nghĩa địa dài nhất Trái đất.” Có lẽ khoảng một triệu công nhân đã chết khi xây dựng bức tường thành này.

Bức tường dài tiếp theo được nhà Hán, nhà Tuỳ và giai đoạn Thập Quốc xây dựng với cùng kiểu thiết kế. Về mặt quân sự, những bức tường này có ý nghĩa phân chia ranh giới hơn là công sự bảo vệ có giá trị. Chắc chắn rằng chiến lược quân sự của Trung Quốc không diễn ra quanh việc giữ vững bức tường thành.

Vạn Lý Trường Thành ngày nay được xây ở thời nhà Minh, bắt đầu khoảng năm 1368 và kết thúc khoảng năm 1640. Trong một đoạn trong kinh Koran, các nhà địa lý Ả Rập cũng liên hệ Alexander đại đế với việc xây dựng tường thành. Bức tường này được xây với tầm vóc to lớn bằng những vật liệu tốt (đá cứng được dùng ở các bề mặt và ở trên đỉnh thành) hơn so với trước đó. Mục đích đầu tiên của bức tường là để ngăn bước những giống người bán du mục phía bên ngoài (như người Mông Cổ dưới sự chỉ huy của hãn vương Altan và Oirats dưới sự chỉ huy của Esen Taiji) vào cướp bóc bên trong Trung Quốc khi họ sử dụng ngựa để di chuyển.

Năm 1644, người Mãn Kokes vượt qua bức tường thành bằng cách thuyết phục một vị tướng quan trọng là Ngô Tam Quế mở cửa những cánh cổng Sơn Hải Quan để cho người Mãn Châu vượt qua. Truyền thuyết kể rằng quân Mãn Châu mất ba ngày mới vượt hết qua đèo. Sau khi người Mãn Châu chinh phục Trung Quốc, bức tường thành không còn giá trị chiến lược nữa, đa phần bởi vì người Mãn Châu đã mở rộng quyền kiểm soát chính trị của họ ra xa phía bắc, còn xa hơn cả triều Trung Quốc trước đó.



Đoạn tường cuối cùng thời nhà Minh thực sự là một công sự quân sự về một số mặt. Tuy nhiên, các nhà sử học quân sự thường gạt bỏ giá trị thực của bức tường thành vĩ đại này. Người ta tốn cực kỳ nhiều tiền của và công sức để xây dựng, duy trì và đóng giữ. Số tiền nhà Minh chi phí vào bức tường này đáng ra có thể để chi vào cải thiện khả năng quân sự khác như mua pháo kiểu châu Âu hay súng trường. Sự thực là bức tường thành không hề có giá trị trong việc giúp ngăn chặn sự sụp đổ của nhà Minh.

Trong khi một số đoạn gần các trung tâm du lịch được giữ gìn và thậm chí xây dựng lại, tại hầu hết các vị trí bức tường đang bị bỏ mặc không được sửa chữa, được dùng làm chỗ chơi cho những người dân làng và là nơi khai thác đá để làm đường hay làm nhà. Các bề mặt của tường thành còn bị sơn vẽ graffiti. Nhiều phần đã bị phá hủy vì bức thành nằm chắn đường tới các địa điểm xây dựng. Các phần không bị đụng chạm đến hay được sửa chữa là gần những điểm phát triển du lịch và thường bị những người bán hàng rong và khách du lịch làm giảm giá trị. Sa mạc Gobi cũng đang tiến sát tới bức tường thành ở một số địa điểm.

(NTO tổng hợp)