1. Tính khoa học của phong thủy

Phong thuỷ theo cách hiểu phổ biến là một bộ môn khoa học phương Đông nghiên cứu về sự ảnh hưởng của môi trường, cảnh quan thiên nhiên, ảnh hưởng của các yếu tố địa lý xung quanh nhà ở đến cuộc sống của con người. Cùng với sự phát triển của xã hội, phong thuỷ đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống, trong đó tiêu biểu là trong kiến trúc xây dựng và kinh doanh. Người ta có thể thông qua Phong thuỷ của nhà ở, văn phòng, cơ sở thương mại để dự đoán sự thành đạt của các tổ chức xã hội, kinh tế và nhân sinh. Tuy nhiên, trong việc ứng dụng phong thuỷ hiện nay còn nhiều vấn đề cần được làm rõ cả về nhận thức và thực tiễn. Trước tiên là tính khoa học của phong thuỷ.

Sim Lim - Singapore 

phong thủy không phải là sản phẩm của trí tưởng tượng mà nó bắt nguồn từ ngay trong thực tiễn cuộc sống. Hàng ngàn năm trước, cuộc sống của con người chủ yếu dựa vào nông nghiệp nên cần Thủy (nước) và Thổ (đất). Chính vì vậy, mà con người ngay từ khi ra đời đã biết chọn những vị trí cư trú có núi non che chở, bao bọc, lại gần sông ngòi, nguồn nước. Sự tranh giành quyền lực, đất đai của các bộ lạc, dân tộc dẫn đến những nhìn nhận về nơi an cư, lạc nghiệp mà nhất là phía sau gần núi dễ tạo sự an toàn thuận lợi cho việc phòng thủ. Từ đó hình thành nên khái niệm Tọa sơn hướng thủy. Gần thủy để tiện sinh nhai, gần núi để dễ được che chở, bảo vệ. Các câu phú Sơn quản nhân đinh thủy quản tài cũng xuất phát từ chính trong những nhu cầu sinh tồn đó.

Trải qua thời gian, những học thuyết Phong thủy dần dần được hình thành. Qua chiêm nghiệm thực tế, người ta đã bắt đầu gạn bỏ những gì không hợp lý, phát huy những gì đúng đắn nhất. Khoa học phong thuỷ vì thế mà ngày càng hoàn thiện hơn trên phương diện lý luận.

Bước sang thời hiện đại, với sự phát triển như vũ bão của nền khoa học kỹ thuật phương Tây, Phong thuỷ vẫn không những không mất đi vị thế mà còn thể hiện được tính ưu việt của mình trên nhiều phương diện. Và điều quan trọng là những nguyên lý của Phong thuỷ hoàn toàn không mâu thuẫn với những bộ môn khoa học hiện đại của phương Tây.

Nếu phương Đông có môn Phong thủy thì phương Tây cũng có những môn khoa học tương ứng nghiên cứu về thổ nhưỡng, khí hậu ảnh hưởng tới đời sống con người.

Có thể kể đến là môn Vật lý Kiến trúc nghiên cứu về sự vận động của gió trong nhà. Theo môn này thì không nên để các cửa thẳng hàng nhau sẽ kém thông thoáng, vi khuẩn yếm khí phát sinh. Còn Phong thủy phương Đông môn phái Loan đầu cũng có lời khuyên tương tự rằng nếu để ba cửa đối  nhau dễ phát sinh tai họa.

Những tỷ lệ vàng trong kiến trúc Tây phương cũng có những nét tương đồng đối với những con số coi là đẹp trong Phong thủy Huyền không học.
Phong thủy tương đồng với khoa học hiện đại Tây phương và chúng ta hãy nhìn nhận nó dưới góc độ khoa học và đừng khoác nên nó tấm áo thần bí.

2. Ứng dụng Phong thủy trong kiến trúc phương Tây và Việt Nam qua những ví dụ cụ thể    

Để có thể có một cái nhìn khách quan nhất về Phong thuỷ, thì việc xem xét những ứng dụng của nó qua những ví dụ cụ thể là một cách tiếp cận mang tính khoa học. Chúng ta hãy điểm qua những công trình kiến trúc tiêu biểu của cả phương Tây và phương Đông.

 
Ảnh trên là Tòa nhà Quốc hội (Government Buiding) của nước Mỹ. Chúng ta đều biết rằng ông chủ Nhà Trắng, tức Tổng thống Mỹ cứ trên 4 năm thay đổi. Biết bao đời tổng thống đã thay nhau nối gót. Người thì Đông tứ mệnh người thì Tây tứ mệnh. Theo Phong thủy Bát trạch: Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh là hai dạng người có ảnh hưởng nếu xét trong cùng một hướng thì khác hẳn nhau rõ rệt. Nhưng lịch sử cho thấy vị thế của nước Mỹ dường như không đổi trong cả hàng chục năm. Như vậy, xét tổng thể thì  yếu tố về hướng ảnh hưởng không quá nhiều  mà quan trọng hơn đó là vấn đề vị trí tọa lạc, kết hợp với hình thể đẹp đẽ, tỷ lệ hài hòa cùng một bố cục có đủ cả Thanh long bạch hổ, Huyền vũ và chu tuớc (4 yếu tố của tron phong thủy Loan đầu) đã giúp tòa nhà của nuớc Mỹ đã trở thành 1 tòa nhà có vị thế đáng nể trên thế giới.

Để hiểu rõ thêm về tính hình tượng trong phong thuỷ, chúng ta sẽ phân tích hình ảnh dưới đây. 



Hình ảnh trên là Toà nhà Chính phủ Singapore. Chúng ta đều biết Singapore là một nước rất phát triển cả về khoa học kỹ thuật và công nghệ hiên đại nhưng không vì thế mà vấn đề phong thủy bị xem nhẹ. Ngay trong tòa nhà Chính phủ của nước này này cũng đã được thiết kế khá chuẩn mực dưới góc độ Phong thủy.

Nếu nhìn bề ngoài, ở vị trí thông thường, tòa nhà chỉ  hài hòa về đường nét khiến cho chúng ta có một cái nhin thiện cảm mà chưa có gì đặc biệt mang tính Phong thủy. Tuy nhiên, nếu sử dụng bản đồ vệ tinh Google người ta sẽ nhận thấy ý đồ về Phong thủy trong công trình này. Tòa nhà được thiết kế theo dạng hình chữ T (Theo cách gọi cổ là dạng nhà hình chữ Đinh). Với hình thể này, chúng ta có thể hình tượng ra hình ảnh một Con chiện và người đưa ra ý tưởng thiết kế đã thêm vào trước mặt Con chiện đó một vườn hoa hình tròn để tạo nên một con dấu. Như vậy là đã hoàn thành một chỉnh thể chiện và dấu đi cặp với nhau. Những gì diễn ra trên chính trường thế giới đã cho thấy Singapore là đất nước nhỏ bé nhưng có tầm ảnh hưởng rất lớn.

Ở Việt Nam, cũng có những công trình mà theo quan sát của những chuyên gia  Phong thủy thì thấy cũng có những ý đồ tương tự nhằm tạo nên những hình tượng đẹp và mang ý nghĩa sâu sắc về Phong thủy. Tiếu biểu phải kể đến Dinh độc lập ở TP Hồ Chí Minh.

 
Quan sát trên hình ảnh từ trên cao, Tòa nhà Dinh độc lập cũng được thiết kế mang hình tượng cái triện và con dấu . Rất có thể đây là một ý đồ của kiến trức sư, hình tượng này mang ý nghĩa về quyền lực, cho nên tòa nhà này một thời cũng có những vị thế quyền lực nhất định trong xã hội. Tuy nhiên, khi đứng ở góc quan sát bên ngoài thì tòa nhà này lại mang một hình tượng khá xấu xét theo quan điểm phong thủy đó là hình tượng lộ cốt. Vì thế mà chủ nhân hoặc người đứng đầu sử dụng công trình này không thịnh vượng lâu dài. 

Toà nhà trong ảnh bên cũng phạm vào hình tượng lộ cốt trong Phong thủy. Nhìn bề ngoài tòa nhà này rất đẹp và hiện đại! Tuy nhiên, dưới góc nhìn phong thủy, nó là một hình tượng chưa hoàn toàn tốt đẹp. Khi quan sát tòa nhà này, chúng ta dường như thấy được tất cả cấu trúc bên trong của nó. Ở đây, chúng ta không bàn tới góc độ nghệ thuật vì đây cũng là một phong cách riêng. Tuy nhiên, trong hoạt động kinh doanh, chúng ta không nên dùng những công trình kiểu dáng kiến trúc như vậy vì nó lộ hết những kết cấu và nội thất bên trong. Cách thức kiến trúc  “ruột để ngoài da” không phù hợp với nguyên tắc bí mật. Trong kinh doanh vấn đề bí mật (về công thức, công nghệ) là điều tối quan trọng.

Một nguyên tắc căn bản là khi xây dựng khách sạn, nhà hàng, người ta thường lựa chọn những vị trí đắc địa có thể thu hút được nhiều nhất lượng khách đến lưu trú. Tuy nhiên, chúng ta bắt gặp rất nhiều trường hợp mà những khách sạn tuy nằm một vị trí rất đẹp nhưng vẫn khá ế ẩm. Khách sạn Thắng Lợi là một ví dụ. 
 
Khách sạn Thắng Lợi nằm ở ven bờ Hồ Tây là địa bàn lý tưởng cho hoạt động kinh doanh nhà hàng, khách sạn. Công trình này đứng dưới góc nhìn kiến trúc có thể coi là tiêu biểu, đã từng đạt được những giải thưởng quan trọng và được đánh giá cao. Tuy nhiên, thực tế khách sạn này không thu hút được nhiều khách du lịch. Vậy nguyên nhân là do đâu ?

Về mặt vị trí, nếu so sánh  thì khách sạn Thắng Lợi và khách sạn Sheraton (một khách sạn đang ăn nên làm ra) rất gần nhau. Tuy nhiên, lượng khách thì lại có sự khác biệt. Theo quan sát của tôi, một phần là do ảnh hưởng của Phong thủy. Quan sát trên bản đồ vệ tinh, chúng ta nhìn tổng thể khu vực khách sạn Thắng Lợi có hình ảnh của hình chữ thập. Đây là một hình tượng xấu đứng dưới góc nhìn Phong thủy. Với cấu trúc giao nhau như thế này dễ gây các luồng xung khí gây mất đoàn kết nội bộ, từ đó dẫn đến việc kinh doanh kém phát triển. Và điều này đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn kinh doanh của khách sạn này.

Qua những ví dụ trên có thể thấy ngoài vấn đề tốt về hướng, về vị trí thì tính hình tượng trong Phong thủy cũng rất nên coi trọng.

3. Ứng dụng phong thủy trong bài trí văn phòng công sở

Đối với một quốc gia, các cơ quan đầu não đóng một vai trò quan trọng. Và qua những phân tích các toà nhà Chính phủ từ Mỹ đến Singapore thì có thể thấy chủ nhân của chúng đã ít nhiều đã có những ứng dụng Phong thuỷ hợp lý. Điều này phần nào làm tăng thêm quyền lực cho các quốc gia này. Tương tự như vậy, trong một tổ chức, một doanh nghiệp, vị trí và cách bài trí văn phòng làm việc của ban điều hành, phòng Giám đốc cũng không thể xem nhẹ.

Một lỗi thường hay gặp phải trong bố trí nội thất văn phòng là những chiếc dầm đè lên bàn làm việc. Dưới đây là hình vẽ minh họa.

Trên hình ảnh là chiếc dầm đè bàn làm việc và khi đó các dòng khí có sự tương tác rất mạnh đối với người đang ngồi sử dụng bàn. Ngoài hiệu ứng trên hình vẽ thì người trên bàn chịu hiệu ứng từ trường do khối lượng sắt thép bên trong dầm tương tác. Điều này giải thích tại sao trong Phong thủy người ta kiêng không nên hoạt động hoặc làm bất cứ việc gì trong khu vực có dầm chạy qua. Chẳng hạn như khi đặt giường ngủ, đặt bếp cũng đều tuân theo sự kiêng kỵ này.

Một trường hợp phổ biến khác là bàn làm việc dựa lưng vào cửa sổ. Tuy nhiên điều này chưa có gì quá lớn. Văn phòng của Tổng thống Mỹ có lối ke bàn làm việc theo lối này tuy nhiên không vì thế ảnh huởng đến cách làm việc của những nhân vật quan trọng của Nhà trắng.

Trong Phong thủy có quan điểm cho rằng ánh sáng, không khí chính là khí của Phong thủy cho nên nhiều khi lấy tiêu chí hướng cửa sổ là hướng chính để tính Phong thủy. Vì thế, có ai đó cho rằng đặt bàn làm việc như vậy là sai theo Phong thủy. Thời gian gần đây, nhiều Phong thủy gia khi tư vấn lại lấy ban công trong các khu chung cư để định hướng nhà. Nhưng quan điểm trên cần phải xem xét lại. Chỉ cần chúng ta đưa ra câu hỏi: “Nếu cứ giữ nguyên cửa sổ và bịt cửa chính ra vào thì liệu gia đình đó có sinh hoạt được không?” thì sẽ thấy ngay tính bất hợp lý của nó. Trong khi giữ nguyên cửa chính và đóng cửa sổ thì gia đình đó vẫn sinh hoạt được nhưng về lâu dài thì cũng không tốt do hiện tượng thiếu sự thông thoáng dưới góc nhìn kiền trúc hiện đại. Còn trong Phong thủy gọi là bế khí.

Trong phong thủy yếu tố về khí được đặc biệt coi trọng. Bố trí nhà ở hay bố trí phòng làm việc yếu tố này cũng nên đưa lên hàng đầu. Nhất là trong việc bài trí phòng của những người giữ vai trò đầu não như phòng Giám đốc, đặc biệt chú ý lấy cửa ra vào là trọng. Người Giám đốc nên ngồi ở vị trí trong mọi tình huống có thế quan sát được người ra vào. 
 

Mô hình mô tả sự vận động của khí trong một căn phòng 

Trong một căn phòng bất kỳ, luôn tồn tại những vị trí tốt. Đó là ba điểm sinh, vượng, mộ của dòng khí trong một khu vực, một cơ quan hoặc một văn phòng. Như hình trên đây thì khí Sinh khi mở cửa, khí Vượng ở góc phòng và khí Mộ thỉ ở phần góc tiếp theo… kết thúc chu kỳ của một dòng khí. Từ đó giúp ta định hình để chọn được vị trí tốt trong một khu vực. Dựa theo sơ đồ trên ta nên kê một chiếc bàn làm việc nằm ở góc vượng và đặt huớng sao cho có thể quan sát đuợc nguời đi ra vào. Đó là vị trí và hướng lý tưởng nhất. Vị trí này là vị trí cơ bản và tiên quyết. Tiếp theo đó thì mới ứng dụng các lý thuyết Phong thủy khác để tìm hướng ngồi cụ thể. Chẳng hạn như lý thuyết về Bát trạch, Huyền không. Vấn đề này người viết sẽ trình bày trong một bài viết khác có tính chuyên sâu hơn.

4. Phong thủy gia cư - gốc rễ ảnh huởng trở lại tới Kinh doanh và sản xuất

Có thế khẳng định rằng, bố cục, tính hình tượng ở nơi kinh doanh là sự quyết định trực tiếp đến hoạt động sản xuất, hoạt động kinh doanh và công việc của doanh nghiệp. Tuy nhiên đó chỉ là điều kiện cần xem xét vì rất hệ trọng và liên đới trực tiếp tuy nhiên chưa đủ. Bên cạnh môi trường công sở, chúng ta cũng cần quan tâm đến ngay chính ngôi nhà của gia đình mình, đặc biệt là những khu vực có ảnh hưởng lớn đến các yếu tố về tài lộc.

Theo những nghiên cứu gần đây của chúng tôi, những chủ doanh nghiệp có những mô hình mà đạt về phong thủy khu vực kinh doanh sản xuất nhưng lại không có khu bếp đạt tiêu chuẩn về Phong thủy tại gia đình thì cũng chỉ hanh thông trong công việc nhưng về mức độ tiền tài thì lại sút kém. Lợi về danh tiếng nhiều hơn về tiền bạc.

Hiện nay trên thị trường, có rất nhiều kiểu bếp hiện đại và sang trọng. Tuy nhiên chúng ta rất cần phải chú ý đến yếu tố phong thủy khi sử dụng những kiểu bếp này.

 
Hình ảnh trên là một kiểu bếp hiện đại, sang trọng đúng theo tiêu chuẩn của châu Âu, đẹp cả về kiểu dáng và chất liệu. Tuy nhiên, đối với Phong thủy, đây là một khu bếp chưa đạt yêu cầu. 

Kiểu bếp này (châu Âu gọi là Island Kitchen) có một thời gian rất thịnh hành. Bếp có dạng như một quầy bar, đứng ở cả hai bên trước sau đều có thể nấu được. Tuy nhiên các chuyên gia Phong thủy khuyên không nên sử dụng vì bếp này không có vị trí đặt vững chắc nên chủ về cách kiếm tiền không ổn định và cũng ảnh hưởng nhỏ đến sức khỏe.

Khu bếp ngoài việc có ảnh hưởng  lớn về mặt tài lộc, nó còn là biểu tượng của người phụ nữ trong gia đình. Chúng ta hãy quan sát những hình ảnh tiếp theo.

 
Trên hình ảnh là hai kiểu bếp, một cái rất hiện đại, một cái rất cổ điển nhưng có điểm chung là rất đẹp, về kiểu dáng cũng như tỷ lệ. Nhưng hai kiểu bếp này đều phạm một lỗi phong thủy giống nhau. Cụ thể là lỗi Thủy hỏa bất tương xung nghĩa là khu bếp không được đối diện với bồn rửa, bởi vì khu bếp là tượng cho hỏa còn nước thì là thủy. Phạm phải điều này thì tiền tài khó thịnh vượng. Bên cạnh lỗi trên, Phong thủy đòi hỏi khi bố trí gian bếp phải tránh những lỗi cơ bản sau:

• Bếp đối diện với cửa WC.
• Bếp nằm dưới khu vực WC.
• Bếp nằm dưới một cái xà nhà.
• Có những vật nhọn chĩa thẳng vào khu bếp

(Cũng không nên kê bàn ăn chéo góc chĩa góc bàn thẳng vào bếp nấu sẽ gây những hiệu ứng không tốt).

Khi chúng ta có một gian bếp tốt, thì cũng dễ có một cuộc sống dư dả về vật chất, có sức khỏe dồi dào. Còn để điều hành một daonh nghiệp yếu tố sức khỏe tốt và một gia đình hạnh phúc là nhưng thứ không thể thiếu.  Một giấc ngủ tốt, một căn phòng ngủ ấm áp là những thứ sẽ đáp ứng yêu cầu đó, tất nhiên khi đó phòng ngủ và giường ngủ căn nhà phải làm sao cho hợp Phong thủy.

Một phòng ngủ sang trọng nhưng lại chưa đạt về mặt phong thủy.

Theo tư vấn của các chuyên gia Phong thủy, khi thiết kế phòng ngủ nên lưu ý những vấn đề sau: 

• Giường phải có chỗ tọa vững vàng, đầu giường phải đặt vào một bức tường cố định.
• Đầu giường không nên đặt vào bức vách tường chứa cửa phòng ngủ.
• Giường không nên đối diện với cửa buồng ngủ.
• Giường không nên đặt dưới không gian có dầm chạy qua.
• Không nên để guơng chiếu vào giuờng ngủ hoặc chiếu hắt ra ngoài phòng ngủ.

Trong một căn nhà, phòng ngủ có Phong thủy tốt sẽ mang đến một tinh thần khỏe mạnh và cuộc sống hôn nhân hạnh phúc. Phòng ngủ trước tiên phải có đầy đủ năng lượng mới có thể tạo được giấc ngủ ngon và không gian nghỉ ngơi thoải mái.

Với bản chất của một bộ môn khoa học có tính ứng dụng cao, hiện nay Phong thủy đã có mặt ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội nhưng những hiểu biết về nó của đại đa số dân chúng còn tương đối mơ hồ, đưa đến những quan niệm không đúng mức về Phong thủy. Đặc biệt là trong môi trường kinh doanh thì việc biết và thực hành Phong thủy vẫn là một vấn đề khá mới mẻ dù nhu cầu tiếp cận của các doanh nghiệp và các doanh nhân đối với Phong thủy ngày càng lớn. Với bài viết nhỏ này, tác giả không đi vào những vấn đề có tính chất lý thuyết trừu tượng mà thông qua những ví dụ thực tế sinh động, người viết muốn mang tới cho người đọc một cái nhìn mới về Phong thủy và những ứng dụng hết sức thiết thực của nó vào môi trường kinh doanh mà hiệu quả đã được thực tiển kiểm nghiệm. Đó cũng là những vấn đề mà các nhà kinh doanh không thể bỏ qua, đề góp phần “tiếp sức” cho con đường thăng tiến của mình.

KTS Phạm Cương - Trung tâm nghiên cứu Lý học Đông phương